Türkiye’nin Bülent Arınç’ın kahkaha açıklamasını ve ‘tayttan tahrike indirim‘ kararını tartıştığı sırada, kadına karşı şiddet konusunda ‘dünyanın en kapsamlı‘ anlaşması olarak nitelendirilen ve Ankara’nın ilk imzacısı olduğu ‘İstanbul Sözleşmesi‘ yürürlüğe giriyor.
Avrupa Konseyi ülkelerince Mayıs 2011’de imzaya açılan sözleşme, kadına yönelik şiddetle ilgili etkin önlemler alınmasını benimsiyor ve uluslararası mekanizmaları devreye sokuyor. Yürürlüğe girmesi için gereken 10 imza ancak üç yılda tamamlanan sözleşme, 1 Ağustos’tan itibaren Türkiye’yle birlikte 11 Avrupa ülkesinde geçerli olacak.
İstanbul Sözleşmesi nedir?
Türkiye, Mayıs 2011’de Avrupa Konseyi ülkelerince İstanbul’da imzaya açıldığı için bu adı taşıyan Sözleşme’yi Kasım 2011’de Meclis’te onaylamıştı. Üç yıl içinde sözleşmeye imza atan ülkelerse şöyleydi: Türkiye, Arnavutluk, Avusturya, Bosna-Hersek, Danimarka, İtalya, Karadağ, Portekiz, Sırbistan ve Andora. Fransa ve İsveç’in koyduğu rezervler nedeniyle Sözleşme, bu ülkelerde 1 Kasım’da yürürlüğe girecek.
Sözleşme’nin temel amacı, kadınları şiddetten korumak, şiddet olaylarını kovuşturmak ve ortadan kaldırmak. Bu amaçla, Sözleşme kapsamında kadınların güvenliği Avrupa Konseyi merkezli, dört yıl süreyle görev yapan GREVIO adlı birim tarafından denetlenecek. Bu birim, altı ay içinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce belirlenecek.
Sözcü gazetesinden Cengiz Aldemir’in derlemesine göre, Sözleşme’de yer alan hükümler özetle şöyle:
*Sözleşme’ye taraf devletler, şiddet gören kadınlara da mülteci olma hakkı verebilecek. Bu anlamda sözleşme küresel ölçekte kadına şiddetle mücadeleyi öngörüyor.
*Devlet, ölüm riski ve durumun aciliyeti göz önüne alınarak her türlü önlem alınacak. Kolluk kuvvetlerinin, mağdurlara yönelik her türlü şiddete acil ve yerinde müdahale etmesi için çok daha etkin önlem almaları sağlanacak. Emniyet, savcı ve mahkeme arasında etkin bir işbirliği oluşturulacak.
*İhbar mekanizmasının işleyişi hızlandırılacak. Yargı, polis ve sağlık birimlerinin eğitimine bütçe ve zaman ayrılacak.
*Şiddet mağduruna ikametini değiştirmesi için destek verilecek. Mağdur korunacak ve psikolojik destek alacak. Mağdurun faille temas etmemesi sağlanacak. Şiddet mağduru kadına asgari ücretin günlük tutarına göre devlet tarafından geçici maddi destek verilecek.
*Kadına yönelik şiddete yataklık edenler de cezalandırılacak.
*Devlet radyo ve televizyonlarında her ay en az 90 dakika toplumsal cinsiyet eşitliğine dair yayın yapılacak.
* İlk ve Ortaöğretim müfredatına, kadının insan hakları ve kadın erkek eşitliği konusunda eğitime yönelik dersler konulacak.
*Zorla evlendirmelerin suç sayılması için gereken hukuki, idari ve cezai önlemler alınacak.
*Şiddet üreten geleneksel rol modellerinin değişmesi için çalışılacak.
* Mağdurların faillerden tazminat talep etmesi konusunda gerekli yasal düzenlemeler yapılacak.
