AKP, Meclis içtüzüğünün değiştirilmesine yönelik çalışmasını Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan’a sundu.
Taslakta, Meclis’e sunulan her kanunla ilgili Erdoğan’a bilgi verilmesi ve 10 gün içinde görüşünün alınması, komisyonlardaki konuşmacı sayı ve sürelerine sınırlama getirilmesi ve düzeni bozan vekile disiplin cezası gibi düzenlemeler yer alıyor.
Milliyet’ten Kıvanç El’in haberine göre, taslakta özetle şu düzenlemeler yer alıyor:
Grup önerisi: Partiler her gün değil haftada bir grup önerisi verebilecek. Bu grup önerilerinde konuşma süresi eskiden olduğu gibi beş dakika olacak. Bu konuşmanın ardından diğer partilere de üçer dakika söz verilebilecek. Taslaktaki bir diğer alternatife göre ise milletvekillerine açıklama için üçer dakikalık süre de verilmeyebilecek. Grup önerisini veren milletvekilinin beş dakika konuşma hakkı olabilecek.
Komisyon sayısı dokuza düşecek: Anayasa, Adalet, Bütçe, Dilekçe, KİT, İnsan hakları, AB Uyum, Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği, Güvenlik ve İstihbarat komisyonları oluşturulabilecek. Bu komisyonlar dışında Başkanlık Divanı teklifi ile yeni komisyonlar da Genel Kurul kararıyla oluşturulabilecek.
Komisyonlara yedek üye: Komisyonlar oluşturulurken eskiden olduğu gibi partiler kendisine düşen üyelik hakkından vazgeçebilecek. Siyasi partiler adaylarını bildirirken ‘asil’ ve ‘yedek’ olmak üzere iki liste bildirecek.
Konuşmacı sayısına sınır: Komisyonlar çalışırken istem sırasına göre söz verilecek. Komisyon üyelerine öncelik sağlanacak. Her siyasi partiden komisyon üye sayısı kadar komisyon üyesi olmayan milletvekilinin konuşma hakkı olabilecek. Aksi karar alınmadığı takdirde komisyondaki konuşmalar siyasi parti grupları, teklif sahibi için 20 dakika, komisyon üyeleri için ise 10 dakika ile sınırlı olacak. Komisyon üyesi olmayan milletvekilleri, uzmanlar veya STK temsilcileri beş dakika konuşabilecek. Mevcut TBMM içtüzüğüne göre, komisyonlarda istem sırasına göre söz veriliyor. Yalnızca Komisyon Başkanı ve komisyondaki Hükümet temsilcisi, söz sırasına bağlı kalmıyor. Komisyonca çağrılmış uzmanlara, komisyon başkanı, gerekli gördüğü zaman söz verebiliyor. Konuşmalarda süre sınırı bulunmuyor ancak oylamada, oy çokluğuyla alınan karar uyarınca konuşmalara süre sınırı getirilebiliyor.
Tek önerge: Yeni oluşturulan taslak madde ile her komisyon üyesi her maddede en fazla bir önerge verme hakkı olacak. Teklif sahibinin katılmadığı önergeler üzerinde üç dakika konuşma yapılabilecek.
Cumhurbaşkanına bilgi: Meclis’e sunulan kanun teklifleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığına gönderilecek ve 10 gün içinde görüşü alınacak.
Tek soru hakkı: Komisyonlar kanun teklifleri ile ilgili bakanlıklarla yazışma yapabilecek. Cumhurbaşkanı yardımcısı ve ilgili bakanı toplantıya davet edebilecek. Bu toplantılarda komisyon üyesi olmayan milletvekillerinin toplantıya katılma hakkı olmayacak. Komisyon üyesi milletvekilleri ise bir soru sorabilecek. Komisyona havale edilen kanunun 45 gün içinde komisyon işleminin sonlandırılması gerekecek. Gündeme alınmayan kanun için teklif sahibi başvuru yapabilecek ve gündeme alınmasını isteyebilecek. Bu durumda komisyon gündeme alınıp alınmayacağına karar vermek için toplanacak.
Vekillik düşünce salt çoğunluk da değişecek
Salt çoğunluk ayarı: Taslakta yapılan düzenleme hayata geçerse Meclis’te milletvekilliği düşmesi halinde salt çoğunluk da değişecek. 600 milletvekilini yarısı yani 300’ün aşılması salt çoğunluk kabul ediliyor. Bu sayı vekil sayısı düşse bile değişmiyordu. Yeni taslakta örneğin milletvekilliği sayısı 560’a düşerse salt çoğunluk da 280 olacak. Bu oran tüm komisyonları da etkileyecek. Yeni taslakta Meclis’te çoğunluğu sağlayamasa da ‘en fazla üyeye sahip’ partiye iki Meclis başkan vekilliği de verilecek. Taslakta, Cumhurbaşkanının kanunu veto etmesi halinde de kanunun yeniden görüşülmesinde salt çoğunluk ile kabul edilmesi şartı da düzenlendi.
Yoklama yarım saat içinde: Taslakta, Meclis oturumunun açıldıktan sonra yapılan yoklamaya yönelik işlemde de düzenlemeye gidildi. Buna göre oturum açıldıktan sonraki yarım saat içinde yoklama yapılabilecek. Mevcut düzenlemede açılma anında yoklama yapılıyor ve o anda salonda yeterli çoğunluk yok ise oturum kapatılıyordu.
Konuşmadan men: Usul hakkındaki konuşmalarda söz alan üyenin hakkını kötüye kullanması durumunda birleşim sonuna kadar konuşmaktan men edilebileceğine dair de düzenleme de taslakta yer aldı.
Yılda üç kez serbest tartışma
Disiplin cezası: Komisyonda bir konuşmacının sözü kesilmesi ve düzenin bozulması durumunda bu hareketlerde bulunulanlara başkan uyarma ceza verebilecek. Düzen sağlanamadığı durumlarda toplantı kesilecek ve TBMM başkanlığına bildirilecek. Disiplin cezası gerektiren bir fiil olması durumunda Genel Kurul’a bildirilecek ve disiplin cezası verilebilecek. Komisyondaki konuşmalarda insanlık onurunu zedeleyen, ırkçı, yabancı düşmanı, hoşgörüsüz kelimeler kullanmak düzeni bozudu hareket olarak da değerlendirilecek.
Meclis Tv 19.00’a kadar: Taslakta Meclis’in çalışma saatlerinde ve yayınlarda değişikliğe gidilmediği görüldü. Ancak alternatif olarak taslakta TBMM’nin 14.00-19.00 olarak çalışması ve bu saatlerde TV yayını yapılması da önerildi.
Gündem dışı söz arttı: Mevcut düzenlemede en çok üç vekile gündem dışı söz verilirken, taslakta bu düzenlemeye alternatif, en çok 15 milletvekiline iki dakikayı aşmamak şartıyla yerlerinden söz verilebileceği düzenlemesi önerildi. Bu sözler siyasi parti grubu ağırlığına göre dağıtılabilecek.
Yazılı önergeye 10 gün: Yazılı soru önergeleri için Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın cevap vermemesi durumunda ‘dikkat çekme yazısı’ yazılacak. 10 gün içinde cevaplandırılmaması halinde Genel Kurul’a bilgi verilecek. Soru önergesine cevap verilmeyen 10 milletvekiline iki dakikayı geçmemek üzere söz hakkı verilecek.
Serbest tartışma: Danışma Kurulu önerisi ve Genel Kurul onayı ile her yasama yılında üç birleşimden fazla olmamak üzere iki saat serbest tartışma görüşmesi de Meclis’te yapılabilecek.
Başkanın takdiri: Taslakta Meclis’te usul hakkında konuşma da yer alırken bu yönde talebin yerine getirilmesi ‘başkanın takdiri’ne bırakıldı.
