RIFAT DOĞAN
Onlarca köyün sular altında kalmasına neden olan Peri Suyu çayı üzerindeki Pembelik Barajı için yapılan acele kamulaştırmalara karşı yurttaşların yaptığı başvuruya Anayasa Mahkemesi ‘mülkiyet hakkı ihlali’ne hükmetti.
Pembelik Barajı ve HES inşaatı Limak-Bilgin Holding tarafından Peri Suyu üzerine inşa edilmişti.
Anayasa Mahkemesi bölgede yaşayan yurttaşların baraj nedeniyle yapılan acele kamulaştırma sonucu mülklerinden yoksun bırakıldıklarını belirterek manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Peri Suyu’nda Pembelik Barajı’nda su tutulmasıyla birlikte Elazığ, Bingöl ve Tunceli’ye bağlı birçok köy göçe zorlanarak tarihi ve kültürüyle suların altında kalmıştı.
Defalarca iptal edildi ama sonuç değişmedi
Bakanlar kurulu kararıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu 2010 yılında Pembelik Barajı’nın havzasında bulunan alanlar için acele kamulaştırma kararı verdi.
Bölge halkı bu karara karşı aynı yıl dava açtı, Danıştay 2012 yılında acele kamulaştırma kararları için yürütmeyi durdurma kararı verdi. EPDK bu karardan sonra bir kez daha acele kamulaştırma kararı aldı, bu karar da yine Danıştay tarafından 2014 yılında durduruldu.
EPDK ayrıca satın alma usulüyle taşınmazların devralınması yolunu işlettiyse de önerilen bedelin başvurucular tarafından kabul edilmemesi üzerine 16 Mayıs 2013 tarihinde başvuruculara karşı Karakoçan Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel tespiti ve tescil davası açtı.
Karakoçan Asliye Hukuk Mahkemesi’nce keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra sırasıyla 9 Eylül, 31 Ekim, 14 Kasım 2014 ve 9 Ocak 2015 tarihli kararlarla bilirkişiler tarafından belirlenen taşınmaz bedellerinden acele kamulaştırma sırasında ödenen miktarlar düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden tazminata hükmetti ve ayrıca taşınmazın Hazine adına tapuya tesciline kesin olarak karar verdi.
Mahkeme ayrıca Danıştay 6. Dairesi’nce bakanlar kurulu kararının yürütmesinin durdurulduğu ve anılan davada esas hakkında davalıların öne sürdükleri itirazı reddetti. Gerekçeli kararda Danıştay’da görülen davanın kamulaştırma işlemi olmadığı, verilen yürütmenin durdurulması kararının kamulaştırma işlemine ilişkin bulunmadığı belirtildi.
Son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2015 yılında EPDK’nın acele kamulaştırma kararını iptal etti.
Yurttaşlar, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin söz konusu tarihlerde verdiği kararlarla ilgili 10 Kasım 2015 tarihinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu.
AYM: Mülkiyet hakkı ihlal edildi
Başvuruyu değerlendiren AYM, mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna vardı. Hukuka aykırı olarak yapılan acele kamulaştırmalar sonucu mülkten mahrum kalma nedeniyle oluşan kayıpların giderilmesi gerektiğinin altını çizen AYM, bu kayıpların ancak Hazine adına tescil edilen taşınmazların gerçek karşılığının başvuruculara ödenmesi suretiyle giderilebileceğini kaydetti.
Yüksek mahkeme ayrıca mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden hukuka aykırı tescil kararlarının verildiği yargılamalar sonucunda başvurucular aleyhine hükmedilen vekalet ücretlerinin de karşılanması gerektiğini vurguladı.
Manevi tazminat ödenecek
AYM, ayrıca hukuka aykırı kamulaştırma kararı nedeniyle mülklerinden yoksun bırakılmaları nedeniyle yalnız ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuların her birine ayrı ayrı ödenmek üzere 5 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
