Bu yılın teması “İnsani olanla kutsal olan arasında: Ortadoğu’da düzen ve düzensizliğin kaynakları” diye belirlenmişti. Bu çerçevede sunulan ve önümüzdeki yazılarda bazılarına değineceğim tüm makaleler gerçekten bölgenin hemen her köşesindeki huzursuzlukların analizleriyle doluydu. Aynı zamanda bu kaostan, çöküşten, geleceksizlik kâbusundan kurtulmanın nasıl mümkün olabileceğini irdeliyordu.
Bir tarafta Batı sisteminin ve düşüncesinin ağır bir kriz geçirdiği dönemde, yerel olanın “yerelcilik” yapmadan evrenselleşmiş değerlerle nasıl harmanlanabileceği sorusu vardı. Diğer tarafta ise çöken Arap devletler sisteminin nasıl ve hangi kurumlarla yeniden inşa edilebileceği, bunun mümkün olup olmayacağı sorgulanıyordu. Bölgenin tümü açısından ise her ülkenin kendi koşullarını yansıtacak şekilde “yeni otoriterlik”ler inşa edildiği ortadaydı.
Bu yılki hava Filistin meselesinin bölgedeki diğer yakıcı hatta varoluşsal krizlerin gölgesi altında olduğu görüşümü güçlendirdi. Bundan sonrası için iki devletli bir çözümün gerçekleşme ihtimaline inanan hemen hiç yok gibi. Trump döneminin bölge açısından hayırlı bir gelişme olacağına inanan da benzer şekilde namevcut.
