Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), 7 Haziran genel seçimleri öncesinde ‘toplu açılış’ törenleri adı altında miting düzenleyen ve adı konulmamış bir seçim kampanyası yürüten Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın seçim kurallarına aykırı davrandığını ve ilgili Avrupa belgelerini ihlal ettiğini savundu.
AGİT raporunda, makamının avantajlarını seçim amaçlı kullanan Erdoğan’a sınır konulması gerektiği kaydedildi.
‘Erdoğan tüm kuralları çiğnedi’
Hürriyet’ten Güven Özalp’in haberine göre, koalisyon hükümeti kurulamamasının ardından 1 Kasım’da erken seçim sürecine girilirken, AGİT geçtiğimiz seçim sürecini mercek altına aldı. 7 Haziran seçimleri sürecinde Ankara’nın davetiyle Türkiye’ye gözlemci heyeti gönderen AGİT’in raporunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tavrına ilişkin ciddi tespitlere yer verildi.
AGİT, Erdoğan’ın seçimlerde baskın bir rol oynayarak, seçim kampanyalarına ilişkin yasal kuralları ihlal ettiği ve ilgili Avrupa belgelerine uymadığı değerlendirmesinde bulundu.
Rapordaki dikkat çekici saptamalar şöyle:
* Erdoğan, AKP’nin seçim kampanyasına mitinglerle destek vererek seçim kurallarını çiğnedi ve AGİT ile Avrupa Konseyi’nin ilgili belgelerine uymadı.
* Cumhurbaşkanı, Anayasa’ya göre parti tutmamak ve görevlerini yansız yerine getirmek zorunda olmasına rağmen seçim kampanyasında aktif rol üstlendi.
* Erdoğan, aynı dönemde açılış törenleri gibi olağanüstü sayıda kamu etkinliğine devletin başı olarak katıldı ve bunları hükümetin çalışmalarını övmek, iktidar partisi lehine kampanya yapmak ve muhalefet temsilcilerini eleştirmek için fırsat olarak kullandı.
‘Erdoğan medyayı da kullandı’
* Medya özgürlüğü ilkesi de seçim sürecinde çiğnendi. İktidar partisine karşı eleştirel olan medya ve gazeteciler kampanya süresince aralarında siyasilerin doğrudan müdahalesi, kurumsal nitelikli ve iktidar partisinin düzenlediği etkinliklere katılımın engellenmesi, kapatma tehditleri gibi uygulamaların yer aldığı baskı ve gözdağına maruz kaldı.
* Hükümete yakın özel şirketlerin reklam vermekten vazgeçeceğine yönelik korku ve gazetecilere yönelik davalar yaygın otosansüre neden oldu.
* Cumhurbaşkanı, iktidar partisinin faydasına olan geniş çaplı televizyon yayınından yararlandı.
* Kampanya süresince temel özgürlüklere genel olarak saygı gösterildi. Seçimlere katılma oranlarının yüksek olması demokratik kuralların işlemesini sağladı.
‘Cumhurbaşkanı’na hakaret yasası özgürlüğü kısıtlıyor’
* Yüzde 10’luk seçim barajı siyasi çoğulculuğu sınırlıyor.
* Seçimlere iktidar partisi ile diğer partiler arasındaki kutuplaşma damga vurdu.
* Karalama ve neredeyse her geçen gün bir başka yurttaşa dava açılmasına sebep olan Cumhurbaşkanı’na hakaretin cezalandırılması konuşma ve kampanya özgürlüğünü gereğinden çok sınırlıyor.
* Yüksek Seçim Kurulu (YSK) genel olarak seçimleri profesyonel şekilde idare etti. YSK’nın daha şeffaf olması seçim sürecine güveni artırmaya hizmet edecektir. Bazı YSK kararları yasal mevzuatla uyumlu değildi.
‘Erdoğan’a sınır konulmalı’
AGİT’in öne çıkan bazı tavsiyeleri ise şunlar:
* Seçime güveni artırmak için başta Cumhurbaşkanı Erdoğan ve diğer adayların kamu yetkililerinin makamlarının avantajlarını seçim amaçlı kullanmasını önlemesi gerekir. Bunun için devletle partiler arasında ayrımı güvence edecek önlemler uygulanmalı.
* İdari kaynakların yanlış kullanımı ve resmi makamların seçim amaçlı kullanılmasının da aralarında bulunduğu tüm kampanya yasaklarının seçim sürecinde uygulanmasını sağlamak amacıyla yasal çerçevenin değiştirilmesi gerekiyor.
* Kamu yönetiminin tarafsızlığının sağlanması için çaba gösterilmeli.
* Yasal çerçeve, ifade özgürlüğüyle ilgili uluslararası yükümlülüklere uygun olarak ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10’ncu maddesi uyarınca değiştirilmeli. Yetkililer ifade özgürlüğüne yönelik gereksiz müdahaleden kaçınmalı.
* Çoğulculuğu ve parlamentodaki temsili artırmak için seçim barajının düşürülmesi göz önüne alınabilir.
* Oyun eşitliğini sağlamak için koltuk dağıtımı gözden geçirilmeli. Seçim yasal çerçevesi gözden geçirilmeli ve değiştirilmeli.
