İran, Umman’la Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanması için oluşturulacak güzergahın coğrafi koordinatlarında anlaşıldığını duyurdu.
İran, petrol ticareti için hayati önemdeki Hürmüz Boğazı’nı ABD ve İsrail’in şubat sonlarında düzenlediği saldırıların ardından kapatmış, bu da enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açmıştı.
15 Haziran’daki ABD-İran mutabakatı savaşı bir süreliğine durdursa da İran’ın Boğaz’daki hak iddiası, 8 Temmuz’da karşılıklı saldırıları yeniden tetiklemişti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın iki kıyı devleti olan İran’la Umman’ın, boğazdan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak bir trafik güzergahının belirlenmesi amacıyla yürüttüğü müzakerelerde, güzergahın teknik, hukuki, güvenlik ve çevresel boyutlarının ayrıntılı incelendiğini belirtti.
Tarafların üzerinde çalıştığı güzergahın coğrafi koordinatları konusunda anlaşmaya varıldığını söyleyen Bekayi, ‘üçüncü tarafların süreci engellememesi halinde’, iki ülkenin üzerinde uzlaştığı temel hususları içeren ortak bildirinin de son inceleme ve taslak aşamasında olduğunu söyledi.
Bekayi, mutabakatın tek başına yetmeyeceğini belirterek ABD’nin müdahalelerinden kaynaklı Boğaz’daki güvenlik risklerinin devam ettiğini öne sürdü.
ABD Başkanı Donald Trump 3 Ağustos’ta İran’ın önce ABD’yle görüşmek için kendilerine ‘yalvardığını’ sonra da kamuoyu önünde ‘sadece Umman’ı muhatap saydıklarını’ belirterek tutarsız davrandığını söylemişti.
Ne olmuştu?
28 Şubat’tan bu yana aralıklarla savaşan İran ve ABD, 15 Haziran’da Pakistan, Türkiye dahil bazı ülkelerin arabuluculuğuyla İslamabad Mutabakatı adıyla anlaşma imzaladı fakat yol alınamadı. Anlaşma nükleer silah dahil bazı konularda 60 günlük müzakereyi öngörüyordu.
İki ülke 8 Temmuz’da yeniden karşılıklı saldırı başlattı. Bu saldırılar 26 Temmuz’da bir süre dursa da ardından yeniden devam etti.
Fakat Trump 2 Ağustos’ta bir anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşma sağlandığını ve İran’a saldırıları askıya aldığını bildirdi.
