Avrupa Parlamentosu (AP) cinsel istismar konusunda rıza ilkesini esas alan düzenlemeyi onayladı. Mağdurun direnme veya darp izi kanıtlama zorunluluğu kalkıyor.
DW Türkçe’nin haberine göre ceza hukuku açısından neyin ‘tecavüz’ sayılması gerektiği, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin uzun yıllardır tartıştığı bir konuydu.
AP’de partiler üstü bir girişim, bunu değiştirmek amacıyla bir süredir çaba gösteriyordu. Amaç, AB Komisyonu’nun bu konudaki yasal çerçeveyi yeniden elden geçirmesi için baskıyı artırmaktı.
Girişim dün itibariyle başarılı oldu. Tasarı Avrupa Parlamentosu’nda 160’a karşı 447 oyla kabul edildi.
Buna göre AB Konseyi de tasarıyı onaylarsa Avrupa Birliği, cinsel saldırı suçlarında tarafların açık rızasını esas alan ‘Sadece evet, evettir’ modeline geçecek.
Yeni yaklaşımla birlikte mağdurların tecavüzü kanıtlamak için vücutlarındaki darp veya morlukları gösterme ya da fiziksel direnç sergilediğini ispatlama zorunluluğu ortadan kalkıyor.
Düzenleme sadece fiziksel saldırıları değil, rıza dışı mahrem görüntü paylaşımı, siber takip ve yapay zekayla üretilen ‘deepfake’ içerikleri de cezalandırıyor.
Bu modeli 2018’de ilk uygulayan ülke olan İsveç’te, düzenleme sonrası tecavüz suçundan mahkumiyet kararlarında belirgin bir artış görüldü.
Gisele Pelicot davası gibi sarsıcı olayların etkisiyle Fransa, daha önceki itirazlarından vazgeçerek rıza odaklı yasayı kabul eden ülkeler arasına katıldı.
Öte yandan ‘Sadece evet, evettir’ modelinin öncüsü İsveç’te tartışmalar son bulmuş değil. Eleştiriler özellikle bir tecavüz iddiasının mahkemeye taşınması durumuna odaklanıyor.
Bazı hukukçular, bu sistemin mahkemelerde ‘ifadeye karşı ifade’ çıkmazına yol açtığını, bu durumda da mahkemenin sadece her iki tarafın inandırıcılığına göre karar vermek zorunda kaldığına dikkat çekiyor.
Uluslararası Af Örgütü gibi insan hakları örgütleriyse ‘Sadece evet, evettir’ modeline geçişi toplumsal değişim açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriyor.
