Egzersiz (fiziksel aktivite) hem kanser riskini ve tedavisinin yan etkilerini azaltıyor hem de hastaların iyileşme sürecine yardım ediyor. Uzmanlara göre neredeyse ilaçlar kadar etkili.
Egzersiz ‘reçete’ edilecek kadar ve her yaşta önemli. Ama kanser hastaları için önemi ayrıca büyük. Bazı uzmanlar tedavilere ‘standart’ olarak dahil edilmesi gerektiğini düşünüyor.
Aerobik (kalp atış hızını ve oksijen tüketimini artıran sürekli, ritmik hareketleri içeren fiziksel aktiviteler) ve direnç egzersizi ilaç yan etkilerini ve tedavi esnasında hissedilen yorgunluğu azaltıyor.
Kanser Savaşçıları Derneği 10’uncu Yıl Sağlık Festivali’nde hastalığı geride bırakan, halen tedavi gören hasta ve yakınlarına bir kez daha bu önemli konu hatırlatıldı.
Kanser tanısı alanlara eş, dost, etraftan çok sayıda ‘nasihat’ ve ‘öneri’ gelir. Bazen kulaktan dolma bilgiler hastaların tedavi sürecini zora sokabiliyor. Kanser Savaşçıları Derneği hasta ve yakınlarına tamamen güncel verilere ve uzman görüşlerine dayanarak destek oluyor.
Kanser Savaşçıları Derneği Başkanı Belma Kurdoğlu Akgün, hastalara ve yakınlarına, kafalarını karıştıranları ve ‘umut tacirleri’ni değil, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği, Türk Hematoloji Derneği gibi uzmanlık dernekleri takip etmelerini önerdi.
Egzersiz bağışıklık sistemini güçlendiriyor
Festivaldeki oturumda genel cerrahi uzmanı Prof. Dr. Murat Aksoy, nükleer tıp uzmanı ve derneğin yönetim kurulu üyesi Doç. Dr. Okan Falay ile uzman diyetisyen Nilay Topçam başta egzersiz olmak üzere hastalara önerilerde bulundular. Uzmanların önerileri özetle şöyle:
* Tedavi sadece kemoterapi, radyoterapi, ameliyattan ibaret değil. Yeme-içme düzeni, egzersiz ve stres yönetimi de tedavinin bileşenlerinden.
* Egzersiz bağışıklık hücrelerini artıyor. Fiziksel aktivitenin meme kanserinin kötü gidişine neden olan genleri susturduğunu gösteren araştırmalar var. Bazı kanserlerde depresyon ve anksiyeteyi azaltıyor. Uykuya iyi geliyor. Burada iki önemli nokta var: Orta dereceli ve sürekli olması.
* Kanser hastalarının özellikle kaslarının korunması yani kütlesi ve gücünde azalmanın önlenmesi önemli. Egzersiz ayrıca kas kuvveti ve fiziksel fonksiyonunu artırıyor. Kas kaybını önlemek için protein almak yetmez. Mutlaka beraberinde fiziksel aktivite yapılmalı. Hatta küçük de olsa ağırlık egzersizini eklemek lazım. Su şişesi bile olsa ağırlık kaldırın. Vücut ağırlığınızla çömelip kalkın (squat egzersizi). Yattığınız, oturduğunuz yerde direnç bandıyla (lastiği) egzersiz dahi işe yarar.
Her gün protein alın
* Protein ‘olmazsa olmaz’. Kas ve kemik kütlesini korumak için protein almak şart. Sadece et değil yumurta da önemli bir kaynak. Mümkünse her gün yenmeli. Bitkisel protein de olur ama hayvansal proteini tamamen çıkarmak gibi bir seçenek yok. Tabağınızı 100 birim düşünün. Bunun en azından yüzde 60’ının hayvansal kaynaklı olması gerekiyor. Beraberinde tahıl ve baklagiller de yenmeli. Vejetaryenseniz hekiminize söyleyin.
* Tedavi esnasında iştahsızlıkla protein alımı düşebiliyor. Bu durumda özel ürünler (hasta mamaları) kullanmak şart. Kas kaybedildiğinde gücünüz olmaz, hareket edemezsiniz.
* Şeker kanser yapmaz, korkmayın. Ancak ekleme şekere (çay, kahve, tatlıya vs. sonradan eklenen) de ihtiyacımız yok. Ekleme şekerle örneğin meyvedeki doğal şekerleri aynı kefeye koymak doğru değil. Meyvenizi, tam tahılları, baklagilleri tüketin. Eğer metabolik bir probleminiz varsa meyve tüketirken de dikkatli olun. Yoğun egzersiz yaparsanız zaten sorun yok.
İyi uyku tedavinin etkisini artırıyor
* Kanser tedavisi sürecinde sosyal farkındalık ve toplumla ilgili çalışmalar yapmak tedaviye yüzde 20 gibi bir oranda katkı sağlıyor. Bağışıklık direncini artırıyor. Başkalarının hayatına değer vererek, katkı sağlayacak işlerle meşguliyet hayatı daha anlamlı kılıyor. Bu da iyi geliyor.
* Uyku kanser hastaları için çok önemli. 6-7 saat uyku, uygulanan tedavilerin etkisini yüzde 20-30 artırıyor.
Stresinizi yönetmeye çalışın
* Hastaları en çok zorlayan şey stres yönetimi. Yeni bir hayata nasıl uyum sağlayacaklarıyla ilgili soru işaretleri. Hekimlerinizle konuşun. Onlardan kemoterapinizi, radyoterapinizi, ameliyatınızı anlatmasını isteyin. Nasıl, ne yiyip içeceğinizi, nasıl bir egzersiz yapacağınızı, stresinizi nasıl yöneteceğinizi, uykunuzu nasıl düzenleyeceğinizi sorun, yardım talep edin. Bu arada egzersiz, duygu durum bozukluklarını da azaltıyor.
