Diyarbakır’da Çayönü Tepesi’ndeki arkeolojik kazıda yaklaşık 9 bin 500 yıllık ‘kamusal yapı’ bulundu.
Ergani ilçesinde 1964’te başlatılan ve günümüze kadar aralıklarla süren Çayönü Tepesi’ndeki arkeolojik kazı çalışmaları devam ediyor.
Göçebelikten yerleşik yaşama, avcılık ve toplayıcılıktan üreticiliğe geçilip tarıma ilk başlanılan yerlerden olan alanda, tarihi eserleri çıkarma çalışmaları sürüyor.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Müzecilik Bölümü’nden Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığındaki arkeolojik kazılarda alanın doğu kesiminde çalışmalar yoğunlaştırıldı.
Kazılarda toplantı ve etkinliklerin yapıldığı değerlendirilen yaklaşık 9 bin 500 yıllık ‘kamusal yapı’ bulundu.
Sarıaltun, alanda boya ve sıva izlerini tespit ettiklerini belirterek şunları söyledi:
* Özel nitelikli kamusal yapının günümüzden 9 bin 500 yıl önceye ait olduğunu öngörüyoruz. Çalışmalarımız devam edecek, en az iki evresi var. Yapıyı yaklaşık 150-200 yıl kullanmış olabilirler. En az dört defa taban boyasını yenilediklerini ve yapıyı tekrar kullandıklarını biliyoruz.
* Bu yapı Çayönü’nün diğer konut ve barınaklarından farklı olarak kamuya ait bir yapı. Bir evle konuttan ziyade herkesin ortak kullandığı bir yapı. Bir toplantı alanı ya da ortak etkinliklerini yaptıkları bir alan olabileceği gibi başka özel amaç veya ritüeller için de olabilir.
* Çayönü’nün diğer yapılarından farklı olarak boya tabanı olması onu farklı bir noktaya taşıyor. Çayönü’nde şu ana kadar boyalı bir taban bulunmamıştı.
* Çayönü Tepesi’nin en önemli yapılarından biri olan ve mozaikli tabanıyla tanımlanan Terrazo Yapısı hemen doğusunda olması ve aynı dönemde inşa edilmiş olması nedeniyle önemli bir kamusal yapıdır.
* Kırmızı Tabanlı Yapı için evi veya haneyi gösteren herhangi bir verimiz yok, özellikle boya tabanıyla beraber bunun özel ve kamusal bir alan olması nedeniyle öne çıkıyor.
‘İnsanların nasıl yaşadığını tanımlaması açısından değerli’
“Yapıda kullanılan boya kırmızı renginin tüm tonlarını barındırıyor” diyen Sarıaltun, dağlık alanda aşıboyası (sarı ya da kırmızı demir cevherinden elde edilen doğal boya) veya kırmızı renkli bir kil malzemeyle boya yaptıklarını öngördüklerini söyledi.
Araştırmacı sözlerine şöyle devam etti:
* Analizlerimiz sonucunda bunu netleştireceğiz. Çayönü Tepesi için bu yapıyı kırmızı tabanlı yapı olarak adlandırabiliriz. Bu yapı aynı zamanda kronolojik açıdan da değerli.
* Çayönü’nün kritik aşaması olan M.Ö 7600-7500’lerdeki evrenin yaşam modelini anlatması açısından yani günümüzden 9 bin 500 yıl önceki insanların nasıl bir yaşam sürdüğünü tanımlaması açısından da değerli.
