Dünyanın bazı bölgelerinde ‘veganlık’ giderek yaygınlaşıyor. Küresel veriler sınırlı olsa da 2018’de dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 3’ünün vegan olacağı tahmin ediliyordu. 2020’de Türkiye’de yaklaşık 100 bin kişinin vegan diyet uyguladığı tahmin ediliyordu.
The Vegan Society’nin anketine göre Britanya nüfusunun yaklaşık yüzde 3’ü bitki bazlı besleniyor (yaklaşık 2 milyon kişi).
Vegan diyetin kanıtlanmış birçok yararı var. Mesela gezegeni olumsuz etkileyen et ve süt ürünleri yerine bitkileri tercih etmek daha sürdürülebilir bir seçenek sunuyor. Ayrıca bazı insanlar, tüketim için yetiştirilen hayvanların sağlığına ilişkin etik kaygılar duyuyor.
Vegan diyetin sağlıklı olduğu biliniyor, ama bu yüzden bebeklerde ciddi yetersiz beslenme vakaları giderek artıyor ve vegan diyetin çocuklar için güvenli olmadığı öne sürülüyor.
Şimdiye kadar bitki bazlı diyetin çocukları nasıl etkilediğine dair araştırmalar çok kısıtlı.
Veganlar hayvansal ürün tüketmiyor. Yani et, balık, süt ürünleri ve yumurtadan kaçınıyor, yerine bitki bazlı bir diyet uyguluyorlar: Sebze, meyve, kuruyemiş, tohum, fasulye, baklagil ve tabii ekmek, makarna, humus…
Son yıllarda özellikle ABD ve Britanya’da vegan diyetle besledikleri çocuklarını yetersiz beslenme nedeniyle öldüren ebeveynlerin ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığı bazı vakalar görüldü.
BBC, vegan diyetin çocuklara etkisini derledi…
B12 eksikliği
B12 vitamini hayvanların vücudundaki bakterilerce üretilen bir mikrobesin; balık, kabuklu deniz ürünleri, et, kümes hayvanları, süt ürünleri ve yumurtada bulunuyor. Dolayısıyla takviye besin kullanmayan birçok vegan B12 eksikliğinden muzdarip.
B12 vitamini sinir iletimi ve sağlıklı kırmızı kan hücreleri için gerekli. Vücudumuzda depolanabildiği için eksikliği yetişkinlerde geç ortaya çıkabiliyor, fakat çocuklarda daha hızlı gelişiyor.
Özellikle vegan annelerin sadece anne sütüyle beslenen bebeklerinde nörolojik sorunlar görülebiliyor.
Kaldı ki çocuklar büyürken yüksek B12 ihtiyacı duyuyor. Eksikliğiyse öğrenme ve beyin gelişimini olumsuz etkiliyor.
Omega-3 eksikliği
Vegan çocuklarda omega-3 yağ asidi eksikliği görülebiliyor.
Bu çoklu doymamış yağlar, vücuttaki her hücreyi saran çift katlı lipid zarının önemli bir parçası ve özellikle beyin sağlığı için gerekli. Fakat EPA (eikosapentaenoik asit) ve DHA (dokosaheksaenoik asit) gibi faydalı omega-3’ler sadece balık ve alglerde bulunuyor.
ALA (alfa-linolenik asit) ise chia, keten tohumu ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunuyor ama EPA ve DHA kadar fayda sağlamıyor.
Veganlar için iyi haber şu: Bu besin maddelerinin çoğu takviyeler, zenginleştirilmiş kahvaltılık gevrekler ve bitki sütleri yoluyla alınabiliyor.
Fakat vegan çocuklar tüm bu besinleri takviyelerden ve planlı bir diyetten alabiliyorsa da, araştırmalara göre pratikte her zaman işe yaramıyor.
Vegan çocukların boyu daha kısa
Vegan çocukların boyu, her şeyi yiyen çocuklardan ortalama üç-dört santimetre daha kısa oluyor. Ayrıca vegan çocukların kemik mineral yoğunluğu et tüketenlere göre yüzde 6 daha düşük oluyor.
Bu durum, ilerleyen yaşlarda osteoporoz ve kemik kırıkları riskini artırabiliyor.
Klinik diyetisyen Malgorzata Desmond, ”Kemiklerimizin geliştiği kısa bir dönem var ve yaklaşık 25-30 yaşına kadar sürüyor. Sonra kemik mineral içeriğimiz giderek azalıyor” dedi. ”Bu durumun kalsiyum hapıyla çözülebileceğini hiç sanmıyorum. Çünkü bitkisel proteinin kalitesi hayvansal proteine göre büyümeyi daha az destekliyor.”
