ABD Başkanı Barack Obama, ‘Ermeni soykırımı’nın 100. yıldönümü dolayısıyla her sene yaptığı geleneksel açıklamada, göreve geldiğinden bu yana kullandığı ifadeden şaşmadı. Obama bu yılki 24 Nisan mesajında da ‘soykırım’ demekten kaçınıp Ermenice ‘Büyük Felaket‘ anlamına gelen ‘Meds Yeghern‘ ifadesini kullandı.
Obama, bu yıl, beklenenin aksine açıklamasını bir gün öncesinden yaptı. “Bu yıl, 20’nci yüzyılın ilk toplu mezalimi olan Meds Yeghern’in 100’üncü yılını anıyoruz” ifadesini kullanan Obama, daha önceki yıllara benzer bir açıklama yaptı.
ABD lideri 2008’deki seçim kampanyasında, “Başkan olarak Ermeni soykırımını” tanıyacağım demiş, ancak seçildikten sonra Türkiye’yle ilişkileri bozmamak için bu ifadeden kaçınmıştı.
Gerçeklerin kabulu hepimizin yararına
Obama, gerçeklerin samimi ve adil bir şekilde kabulünün herkesin çıkarına olduğunu vurgularken, “İnsanlar ve uluslar, geçmişlerin acılı unsurlarıyla hesaplaşarak ve kabul ederek, daha fazla güçlenir ve daha adil ve hoşgörülü gelecek inşa eder. Tarihin bu karanlık sayfasına ışık tutmaya çalışan Papa Francis, Türk ve Ermeni tarihçiler ile diğer birçokları tarafından görüşlerin ifade edilmesini memnuniyetle karşılıyoruz” dedi.
100. yıl dönümde kaybedilenleri anmak için Ermeni halkıyla birlikte durduklarını belirten Obama, “Acı çekenlerin unutulmayacağı sözünü veriyoruz ve kendimizi bu acılı mirastan ders almaya adıyoruz. Böylece gelecek nesiller onu tekrarlamayabilir” yorumunda bulundu.
‘Tarihi anayurtlarındaki kültür ve mirasları silindi’
1915’ten başlayarak Osmanlı İmparatorluğu’nun Ermeni halkının sürgün edilip, katledildiği ve ölüme yürütüldüğünün altını çizen Obama, “Tarihi anayurtlarındaki kültür ve mirasları silindi. Tüm tarafları acılara maruz bırakan korkunç şiddet sırasında 1,5 milyon Ermeni can verdi. 1915 yılının dehşetleri gözler önüne serildiğinde, ABD Büyükelçisi Henry Morgenthau ABD hükümeti içinde alarm zilini çaldı ve Osmanlı liderlerine karşı durdu. Onunki gibi çabalar sayesinde Meds Yeghern gerçeği ortaya çıktı ve ilk BM İnsan Hakları Sözleşmesi’nin oluşturulmasına katkı sağlayan Raphael Lemkin gibi insan hakları savunucularının sonraki çalışmalarına etkide bulundu” dedi.
Bu 100’üncü yıldönümünün önemli bir an olduğunu belirten Obama, bugünün, tarihsel anmanın ve geçmişle hesaplaşmaya dönük zor ama gerekli çalışmaların önemi üzerinde derinlemesine düşünmeye yönelttiğini de ekledi.
ABD’deki Ermeniler bu sene de, başkanlık kampanyası sırasında 1915’i ‘soykırım‘ olarak niteleyen Obama’nın Beyaz Saray’da da bu ifadeyi kullanmasını bekliyordu.
