ABD’li iş insanı Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX şirketinden üst düzey bir yönetici ABD hükümetince alınan düzenleyici tedbirlerin Starship roketinin fırlatılmasını geciktirdiğini savundu. Yönetici, bunların Ay’a gidiş yarışında Çin’in ABD’nin önüne geçmesine neden olabileceğini söyledi.
AA’nın CNN’e dayandırdığı habere göre, SpaceX’in yapı ve güvenilirlikten sorumlu başkan yardımcısı William Gerstenmaier, dün, ABD Senatosunun uzay ve bilim alt komitesinin ticari uzay düzenlemeleriyle ilgili oturumunda açıklama yaptı.
SpaceX’in bir sonraki Starship test uçuşunu başlatmak için bir aydır hazır olduğunu belirten Gerstenmaier, şunu dedi: “Roketimiz uçmaya hazırken düzenlemeler ya da incelemeler nedeniyle uçamamak utanç verici.”
Çevresel inceleme de dahil olmak üzere lisanslamanın genellikle roket geliştirmeden daha uzun sürmesine işaret eden Gerstenmaier, “Bu asla olmamalı. Ve durum giderek daha da kötüye gidiyor” dedi.
Gerstenmaier ayrıca yasal nedenlerle yaşanan gecikmelerin ‘kamu güvenliği ile hiçbir ilgisi olmadığını’ savunarak, mevzuat belirsizliğinin ise şirketin ‘daha verimli bir program oluşturmasını’ engellediğini kaydetti.
Çin’in bizden önce Ay’a indiğini göreceğiz’
Bu tür gecikmelerin Çin ve ABD arasındaki Ay’a gidiş yarışına etkisine değinen Gerstenmaier, “Gecikmeler büyük ölçekte küçük görünebilir ama her bir test uçuşundaki gecikmeler artıyor. Sonunda liderliğimizi kaybedeceğiz ve Çin’in bizden önce Ay’a indiğini göreceğiz” dedi.
Gerstenmaier, Starship’in geliştirilmesinde yasal engellerin yanı sıra teknolojik zorluklarla karşılaşıldığına da değinerek, roketin 2025’in sonlarına kadar Ay’a iniş için hazır hale getirmesi hedefini karşılayıp karşılayamayacağının hala net olmadığını söyledi.
Fırlatma lisansının ne zaman geleceğine ilişkin belirsizlik nedeniyle kaynak ayırmakta zorlanıldığını belirten Gerstenmaier, “İnsanlara fazladan mesai yaptırdık, aracı hazır hale getirdik, sonra uçamadık” diyerek hayal kırıklığını dile getirdi.
Mevzuat belirsizliği
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) eylülde yaptığı açıklamada SpaceX’in ‘bir sonraki Starship fırlatmasından önce FAA’dan tüm güvenlik, çevre ve diğer düzenleyici gereklilikleri ele alan güncellenmiş bir lisans alması gerektiğini’ bildirmişti.
SpaceX’in test uçuşunun çevresel etkilerini değerlendirmekle görevli olan ABD Balık ve Vahşi Yaşam Servisi, CNN’e yaptığı açıklamada FAA ile istişareye başlamak için çalıştıklarını kaydetti.
Buna göre, Servisin görüş bildirmek için 135 güne kadar süresi olacağı için Starship’in bir sonraki fırlatılışı 2024’e ertelenebilir.
Gerstenmaier, mevzuatla ilgili aksaklıkları kısmen personel eksikliğine bağlayarak, FAA’nın lisans departmanının ‘bugün sahip olduğu kaynakların iki katına ihtiyaç duyduğunu’ savundu.
NASA Yönetici Yardımcısı Pam Melroy yaptığı açıklamada, fırlatmaları düzenleyen federal kurumların
‘düzgün bir şekilde’ finanse edilmesinin NASA’nın hedeflerini gerçekleştirmek adına ‘çok önemli olduğunu’ kaydetti: “Uzay araştırmalarına yönelik küresel ilgi ve kabiliyetler hızla artmaya devam ederken, ABD, Artemis ile Ay’a gidiş ve güneş sisteminin daha uzaklarında yaşam aramak için insan keşiflerinde liderlik etmeye devam etmelidir.”
