Yasal düzenleme nedeniyle yüzde 25’in üstünde zam yapamayan ev sahipleri dava yolunu seçti. Beş yılı dolduran kiracılara tespit davaları açılarak ‘kira bedeli yeniden belirlenmesi’ isteniyor.
Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, 1 Temmuz 2023’e kadar yenilenecek kira sözleşmelerinde artışın bir önceki yılın yüzde 25’ini geçemeyeceğini duyurmuştu. Uygulamayla birlikte kayıt dışılığın artacağı, mahkemelerdeki kiracı ev sahibi davalarının yoğunlaşacağı uyarısı yapılmıştı.
Beklendiği gibi oldu ve bu artışı yeterli bulmayan ev sahipleri mahkeme yolunu seçti. Beş yılı dolduran kiracılar için mahkemeye başvuran mülk sahipleri “Kira bölge ortalamasının altında kaldı, yeniden belirlensin” diyor.
Hürriyet’ten Gülistan Alagöz’e konuşan gayrimenkul hukuku uzmanları taraflara uzlaşmaları öneriyor.
Kira tespit davalarını beş maddede şöyle:
*Ev sahibi, beş yılı geçen kiracı için kira tespit davası açabilir. Daha erken sürede bu davayı açma şansı yok. Bugünler için mümkün görünmese de kiracı da ev sahibine tespit davası açabilir.
*Eğer kira sözleşmesinde kira artış oranı varsa, ev sahibi ihtar çekmek zorunda değil. Sözleşme yenileme tarihinden bir ay önce ya da yıl içinde dava açabilir. Ancak sözleşmede oran yoksa bu durumda ihtar çekerek bir yıl boyunca dava açma hakkını elinde tutabilir. Söz gelimi 1 Temmuz’da ihtar çekip aralıkta dava açabilir.
*Bu davada ev sahibinin talebi aynen geçerli olmuyor. Örneğin kira 3 bin lirayken, ev sahibi ‘aynı tip ev bugünlerde 7 bin liraya kiralanıyor, bu nedenle kira 7 bin lira olsun’ diyemiyor, dese de kabul görmüyor. Bilirkişi bölge ortalamasına bakarak karar veriyor. Üstelik bu karar sonrasında kiracıyı korumak için bir hakkaniyet indirimi uygulanıyor. Genelde 10 yılı aşan kiracılarda yüzde 20, 10 yıl altına da yüzde 10 indirim yapılıyor. Aynı rakamlar üzerinden gidersek 3 bin lira ödenen bir ev için mülk sahibi 7 bin lira beklese de mahkeme 5 bin lira diyebilir. Bir de buna indirim eklenince 4 bin-4 bin 500 liraya gerileyebilir.
*Bu tip bir davanın sonuçlanması iki buçuk yılı buluyor. Dava sonuçlandıktan sonra ev sahibinin geçmiş dönem farkını isteme hakkı var. Örneğin 3 bin lira olan kira 5 bin liraya çıktı ve dava da iki yılda sonuçlandı. Bu iki yılın farkı toplanır, bu zaman zarfında kiraya yapılan zamlar da hesaba katılarak toplam borç ortaya çıkar. Yani kiracı bir anda yüklü bir ödeme yapmak zorunda kalabilir. Eğer dava sürecinde kiracı evi tahliye ederse de sadece oturduğu döneme ilişkin kira farkını öder.
*İstinafa itirazdan sonra da karar kesinleşirse kiracı bu farkı ödemek zorunda. Evi habersiz terk etmesi bu cezayı ortadan kaldırmıyor, sonrasında icra süreci işlemeye devam ediyor.
