Çoğu Avrupa Birliği (AB) ülkesinde kullanılan avro, 1 Ocak 2022 itibarıyla 20’nci yılına giriyor.
AB üyesi 27 ülkenin 19’unun resmi para birimi avronun 1999’da kaydi olarak yürürlüğe girmesi kararlaştırılmış, 1 Ocak 2002’de ise banknot ve bozuk para olarak piyasaya sürülmüştü.
Hali hazırda avroyu kullanan 19 ülke şöyle: Almanya, Avusturya, Belçika, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İtalya, Kıbrıs Cumhuriyeti, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Slovakya, Slovenya ve Yunanistan.
Doların ardından dünyanın en fazla kullanılan ikinci rezerv para birimi konumunda bulunan avroyu Avrupa’da yaklaşık 340 milyon kişi kullanıyor.
Avronun farklı renk ve boyuta sahip 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 olmak üzere yedi çeşit banknotu bulunuyor. Ayrıca, 1, 2, 5, 10, 20, 50 sent ile 1 ve 2 avro metal para olarak kullanılıyor.
ECB, 2019 yılında 500 avroluk banknotların basımını durdurulmasına karar verdi. Kararın alınmasında terörizmin finansmanı ve kara para aklamaya karşı mücadele ön plana çıktı. Söz konusu 500 avroluk banknotların basımının durdurulmasına karşın halen geçerli. Günlük yaşam ve alışverişte kullanılamayan 500 avroluk banknotlar banka hesaplarına yatırılabiliyor ve bankalardan değiştirilebiliyor.
Kullanma zorunluluğu
Avro Bölgesi’nin kuruluşunda ortak para politikasına dahil olmayacağını açıklayan Danimarka dışında tüm birlik üyelerinin gerekli kriterleri yerine getirmeleri durumunda avro kullanımına geçme zorunluluğu var. Son dönemde, Bulgaristan ve Hırvatistan avro para birimine geçiş süreci için başvuruda bulundu. Bu ülkelerin birkaç yıl sürecek süreç sonunda avro para birimine girişlerinin tamamlanması bekleniyor.
Avro değeri
Avro, 1999 yılında piyasaya sürüldüğünde 1 avro 1,17 dolar seviyesindeydi. Bu tarihten sonra avro, dolar karşısında hızla değer kaybetti. Ekim 2000’de avro 0,83 dolara kadar geriledi. 2002 yılından 2008’e kadarki süreçte ise dolara karşı değer kazandı. 2008 yılında 1 avro 1,60 dolara kadar çıkarak rekor kırdı. Hali hazırda avro dolar paritesi 1,13 seviyelerinde.
Kazanan ve kaybedenler
Avrupa Politikalar Merkezi’nin (CEP) yaptığı ‘Avroya geçişte kazananlar ve kaybedenler‘ adlı araştırmaya göre, Avrupa’nın en verimli ekonomisine sahip olan Almanya, avroya geçişten 1999-2017 döneminde 1,9 trilyon avro ile açık ara en fazla yarar sağladı. Bu da kişi başına yaklaşık 23 bin avroya denk geliyor.
Piyasaya sürüldükten sonraki ilk birkaç yılda Yunanistan avrodan büyük kazanç sağlarken, 2011’den beri kayıplar vermeye başladı, Yine de aynı dönemde Yunanistan 2 milyar avro yarar sağladı. Hollanda’da ise 346 milyar avroluk refah genişlemesi oldu.
CEP’in analiz ettiği ülkelerden Fransa’da 3,6 trilyon avro, İtalya’da 4,3 trilyon avro, İspanya’da 224 milyar avro, Belçika’da ise 69 milyar avro refah kaybı oldu.
