İşleri hakkında konuşmanın bankacıların hile yapma ve yalan söyleme eğilimini artırdığı ortaya çıktı. İkili bir deneye dayanan araştırmaya göre, bankacılar diğer meslek sahiplerine kıyaslayalan söylemeye daha meyilli oluyor; üstelik meslekleri hakkında konuşup ‘havaya girdiklerinde‘, daha kolay yalan söyleyebiliyorlar.
Nature dergisinde yayınlanan araştırma, ortalama 12 yıldır finans sektöründe çalışan 128 kişi üzerinde yapıldı. Finansçılar ‘kontrol’ ve ‘tedavi’ olmak üzere iki gruba ayrıldı. Kontrol grubuna günde kaç saat televizyon izledikleri gibi işleriyle alakasız, gündelik sorular soruldu. Tedavi grubuna ise doğrudan çalıştıkları banka ve yaptıkları işle ilgili sorular yöneltildi.
Bu soru-cevap seansından sonra tüm deneklerden 10 kere ‘yazı-tura’ atmaları istendi ve her biliş için 20 dolar alacakları söylendi. Sonuçları sisteme kendileri girecek katılımcılara, her doğru için anında 20 dolar verilecekti. Yani bir iki dakika içinde, şansları yeterince yaver giderse ya da yeterince yalan söylerlerse, 200 dolar kazanabilirlerdi.
Binde bir ihtimal mümkün oldu!
Sonuçlar, yazı-tura öncesi işlerinden söz eden, yani ‘havaya giren‘ katılımcıların daha fazla para kazanabilmek için yalan söylemeye daha meyilli olduğunu ortaya koydu. Zira, muhtemel oran yüzde 50’yken, yazı turada kontrol grubunun yüzde 52’si doğru bildiğini söyledi.
Tedavi grubu ise yüzde 58 oranında doğru bildiğini iddia etti. Üstelik tedavi grubundaki her 10 kişiden biri her seferinde doğru bildiğini ileri sürmüştü ki, bu olasılık ancak binde 1’di.
Öte yandan, her iki grupta da yalan söyleyenler, borsacı ve spekülatör gibi daha aktif olarak parayla ilgilenenler arasından çıktı.
Başka meslekten katılımcılar yalan söylemedi
Aynı deney, bankacı olmayanlar üzerinde uygulandığındaysa yalan söyleme eğilimi artmadı. Yani, yazı tura öncesi borsa ve parayla ilgili bir sohbete katılan kişiler, yazı turada yalan söylemeye meyletmedi.
Araştırmacılar, ‘tedavi grubu‘ndaki katılımcıların yazı tura öncesinde iş konuştukları için daha materyalist bir havaya girmiş olabileceğini düşünüyor.
