İnternette olumsuz haberleri sürekli ve takıntılı biçimde tüketmek anlamına gelen ‘doomscrolling’ (felaket kaydırması), zihinsel sağlığı kötü etkileyebiliyor. Fakat başa çıkmanın yolları var.
Dünyada ne olup bittiğini kaçırmak kaygısıyla sürekli elimiz telefona gidiyor, kontrol etmek ihtiyacı duyuyoruz. Bilhassa sosyal medya platformlarında peş peşe gelen savaş, felaket ya da ekonomik kriz temalı içeriklere rastlıyor, saatlerce kaydırıyoruz.
Tüm olumsuzlukların bu denli görünür olmasıysa, bir felaketin eşiğinde durduğumuzu hissettirebiliyor. Dahası, zihinsel sağlığımızı olumsuz etkiliyor.
Doomscrolling belirtileri
Çoğu zaman o kadar kendiliğinden bir davranışa dönüşüyor ki sosyal medyada kaydırdığımızın farkına bile varmıyoruz. Bir bakmışız ki yarım saat içinde yüzlerce içerik tüketmişiz. Üstelik çoğunu hatırlamıyoruz bile, yalnızca olumsuz hisler kalmış.
Mental Health Foundation’ın haberine göre ‘doomscrolling’in zihinsel sağlığımızı olumsuz etkilediğine ilişkin bazı işaretler var:
- Haberleri kontrol ettikten sonra kaygılı, gergin ya da moralsiz hissetmek
- Niyet ettiğinizden çok daha uzun süre kaydırmaya devam etmek
- Saatte birkaç kez haberleri kontrol etmek
- Uzun süre kaydırdıktan sonra duygusal tükenmişlik ya da duyarsızlık hissetmek
- Zihninizi gündemden ve dış dünyadan uzaklaştırmakta zorluk çekmek
Uzmanlara göre bunlar, rahatsız edici haber akışına sürekli maruz kalmaya karşı insani tepkiler. Neyse ki bu durumla başa çıkmak için bazı basit yöntemler var.
Doomscrolling nasıl kontrole alınır?
Bildirimleri kapatın
Sosyal medya ya da haber sitelerinden anlık bildirimleri kapatmak, kaygı verici bilgi akışından uzaklaşmanıza yardımcı olabilir. Telefon ayarlarından hangi uygulamaların bildirim gönderip gönderemeyeceğini seçebilirsiniz.
Çalar saat kullanın
Gece yatakta dahi sosyal medyada kaydırıyorsanız, bunun bir nedeni muhtemelen sabah alarmınızın telefonunuzda olması. Bunun yerine kol saati ya da klasik bir çalar saat kullanmak işe yarayabilir. Böylece telefonu başka odada bırakarak uyumadan önce olumsuz içeriklere maruz kalma alışkanlığını kırabilirsiniz.
Sosyal medya akışınızı düzenleyin
Sosyal medya akışı kişiselleştirilmiş bir gazeteye benzetilebilir. İşi algoritmaya bırakmak yerine hangi hesapları ya da paylaşımları göreceğinize siz karar verin. Belirli hesapları gizleyerek, engelleyerek ya da yalnızca belli başlı hesapları takip ederek olumsuz içeriklere daha az maruz kalabilirsiniz.
Zaman sınırı koyun
Kaydırma süresini sınırlamak yardımcı olabilir. Örneğin sosyal medya platformlarında harcadığınız vakti sınırlayacak bir alarm kurabilirsiniz. Veya yalnızca kahve demlenene değin kaydırmak gibi pratik bir kural koyabilirsiniz. Amaç, telefonu bırakma zamanının geldiğini hatırlatacak bir işaret yaratmak.
Telefonsuz alanlar oluşturun
Belirli yerlerde sürekli ‘doomscrolling’ yaptığınızı fark ediyorsanız ‘telefonsuz alanlar’ belirlemek işe yarayabilir. Örneğin yatak odasını ya da mutfak masasını telefonun kullanılmadığı alanlar belirleyebilirsiniz. Böylece önünüze düşüp duran bildirimlerden uzak, kaliteli bir zaman yaratabilirsiniz.
Olumsuzu olumlu bir şeyle dengeleyin
‘Doomscrolling’ sonrası size iyi gelecek bir şey yapmayı deneyebilirsiniz. Kitap okumak, günlük tutmak, sevdiklerinizle vakit geçirmek ya da egzersiz yapmak iyi hissettirebilir.
