HİLAL SARI
hilalsari@diken.com.tr
@hilalsaridiken
Medya sektörünün yaşadığı sorunlar saymakla bitmez fakat bir yandan da bu sorunların çözümüne dair çabalar sürüyor. 8-10 Temmuz tarihleri arasında İstanbul’da Türkiye ve Suriye’den 60 basın ve sivil toplum çalışanının katıldığı Techcamp İstanbul etkinliğinde katılımcılar sektörün her türlü sorununu masaya yatırıp “Acaba hangisi için bir çözüm geliştirsek?” “Nereden başlasak?” sorularına yanıt aradı.
ABD Dışişleri Bakanlığı’na bağlı Eğitim ve Kültür İşleri Ofisi’nin ev sahipliğini yaptığı, kamu diplomasisi programları serisi TechCamp, ‘Bugünün Dijital Haber Merkezi’ temasıyla İstanbul’daydı ve bu iki buçuk günlük yoğun eğitim programına ben de katılma fırsatı buldum.
‘Ortadoğu’nun genç gazetecileri’ karşılaştıkları sorunları anlattı
ABD İstanbul Başkonsolosluğu’nun ana partnerliğini yaptığı, global etki platformu Impact Hub İstanbul ve sosyal meselelere yenilikçi çözümler arayan inovasyon platformu imece‘nin katkılarıyla hayata geçen üç günlük eğitimde Türkiye ve Suriye’den gazeteciler ve sivil toplum çalışanları dijitalleşmeyle ve dönüşen siyaset sahnesiyle birlikte ‘bilgiye ulaşırken’ ve ‘Ortadoğu’da gazetecilik yaparken’ karşılaştıkları sorunlara çözümler bulmaya çalıştı.
ABD’de ve 110’dan fazla ülkede şimdiye kadar 2 bin 100’den fazla katılımcıya eğitimler verilen TechCamp’lerde konusunda uzman kişiler yetkinliklerini katılımcılarla paylaşıyor ve farklı disiplinlerden gelen genç profesyoneller küresel sorunlara çözümler geliştiriyor.
ABD İstanbul Başkonsolosu Daria Darnell, katılımcılara yaptığı hoşgeldin konuşmasında “Güçlü ve bağımsız medya, sağlıklı bir demokrasinin hayati unsurlarından biridir” ifadelerini kullandı.
TechCamp Istanbul ‘Bugünün Dijital Haber Merkezi’ ise Suriye ve Türkiye’den 60 gazeteci, sivil toplum çalışanı, içerik yaratıcısı ve blogger’ı bir araya getirerek, bu katılımcıların deneyimlerini paylaşmalarına, uzun vadeli bağlantılar ve köprüler kurmalarına ve mesleklerindeki mevcut sorunlara yaratıcı ve yenilikçi çözümler getirmelerine ortam hazırladı.
Online bilginin doğrulanması en çok karşılaşılan sorun
Veri doğrulama, siber güvenlik, dijital hikaye anlatımı, kitle erişimi, finansal sürdürülebilirlik, basın çalışanlarının yasal hakları konusundaki farkındalığı, objektif habercilik, araştırmacı gazetecilik gibi konular etkinliğin en önemli alt başlıklarıydı. Genç gazetecilerin sorunlarının hep bu başlıklar etrafında dolaşması nedeniyle, eğitimler ve geliştirilen proje taslakları da bu alanlara yönelikti.
Verilerin güvenilirliğinden, yeni dijital enstrümanların habercilikteki kullanımına, video habercilikten, veri görüntüleme teknolojilerine, sosyal medya stratejilerinden, gazetecilerin siber güvenliğine, basın kuruluşlarının ve basın mensuplarının networking ihtiyacından finansal olarak sürdürülebilir olma ihtiyacına, meslekteki en önemli sorunları konu alan eğitimler, konularında uzman kişiler tarafından verildi.
Teyit.org’dan Gülin Çavuş’un verdiği “Gazeteciler Açık Kaynak Araştırma Araçlarını Nasıl Kullanabilir?” başlıklı eğitim, aslında hepimizin elinin altında olan ve haber yazarken bilgilerin güvenilirliğini doğrulamak için kullanabileceğimiz enstrümanlar konusunda çok faydalı bilgiler sağladı.
Uzun yıllardır video haberciliği yapmakta olan BBC muhabiri Esra Yalçınalp ise haberin hızla tüketildiği bir devirde YouTube, Facebook, Instagram ve WhatsApp gibi platformlarda paylaşılabilecek video haberlerin planlama ve uygulama süreçleriyle ilgili uygulamalı bir eğitim verdi.
Bellingcat adlı online soruşturma platformu da üç günlük etkinlikte veri doğrulama ve kamuya açık verilerin haberlerin doğrulanması için nasıl kullanılabileceği konusunda önemli örneklerle gazetecilere yeni yetkinlikler sağlayan bir diğer kurumdu. Kaynakların genelde yetersiz olduğu ve gazetecilerin yeri geldiğinde araştırmalarını sadece masa başından yapması gereken bir dünyada hem Teyit.org hem de Bellingcat’in tavsiyeleri gazeteciler için önemli bir kılavuz niteliğinde.
Meksika ve ABD sınırındaki yolsuzluk konularını araştıran Border Center for Journalists and Bloggers başkanı Jose Luis Sierra ise katılımcılara dijital dünyada özellikle de birilerini rahatsız edecek haberler hazırlarken gazetecilerin maruz kaldığı tehlikelere değindi ve gazetecilerin güvenliklerini iyileştirebilmeleri için eğitim verdi.
Uluslararası Gazeteciler Merkezi (ICFJ) üyesi Sierra Panama, Meksika ve Irak’ta gerçekleşen suç, rüşvet ve basına saldırı vakalarının dijital bir haritasını yaptı ve gazeteci ve insan hakları alanlarında çalışan profesyonellerin güvenliklerini iyileştirmek amacıyla risk değerlendirmesi yapan Salama web aplikasyonunu geliştirdi.
Sierra ile sohbet etme fırsatı da bulduğum etkinlikte kendisine hack’lenmemek için bireysel olarak ne gibi önlemler alınabileceğini sorduğumda ise “Birisi size siber dünyada şu ya da bu şekilde güvende olabileceğinizi söylüyorsa, kesinlikle siber güvenlik uzmanı değildir” yanıtını verdi.
Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya bölümü öğretim görevlisi ve Veri Okuryazarlığı Derneği Pınar Dağ ise düzenlediği workshopta katılımcılara verileri haberlerinde görselleştirerek kullanmalarına yardımcı olacak gelişmiş dijital enstrümanlar konusunda bilgi verdi. Ücretsiz veri görselleştirme yazılımı Tableau Public hakkında bir eğitim de veren Dağ, katılımcılarla birlikte uygulamalı olarak karbon emisyonu verilerini interaktif bir haritaya dönüştürdü.
Bazı projeler finansman desteği de alabilecek
Katılımcılar etkinliğin son gününde ise belirli bir sorun seçerek sadece bu soruna yönelik çözüm fikirleri geliştirdi. Çıkan fikirler hayli ilginç bir yelpazedeydi: Türkiye ve Suriye vatandaşları arasındaki mesafeleri azaltmayı amaçlayan bir platform, gazetecilerin acil ve yasal durumlarda destek alabileceği bir dijital rehber robot, kamuya açık verilere tek bir yerden ulaşılabilen bir veri merkezi uygulaması imece tarafından verilen ‘Design Thinking’ eğitimi sonrasında genç gazetecilerin çıkardığı çözüm fikirlerinden sadece birkaçı.
Gerçekleştirilmesi için Techcamp ilerleyen süreçte de katılımcılara destek oluyor, fikir uygulanabilir bir prototipe dönüşürse ilerde Techcamp tarafından projeye finansman sağlanması da ihtimaller arasında.
