2015 yılında Türkiye basın ve ifade özgürlüğünde gerilemeyi sürdürürken bu yıl gazetecilerin önündeki en büyük engel haklarında açılan davalar ve cezaevi tehdidi oldu. 70 gazeteci saldırıya uğradı, 30 gazeteci halen cezaevinde.
Medyadaki işsizlik oranı ise Türkiye ortalamasının üç katına çıktı; 500’e yakın gazeteci işsiz kaldı.
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından hazırlanan rapordan satırbaşları şöyle:
– 2015 yılında yayın yasakları, haber sitelerinin kapatılması, yayın kuruluşlarına fiziki ve sözlü saldırılar gündemden hiç düşmedi.
– Kimi zaman meydanlardan kimi zaman ise sosyal medya üzerinden halkın haber alma hakkı için görev yapan gazeteciler hedef gösterildi. Özellikle toplumsal olaylarda gazeteciler hedef seçilerek fiziksel saldırıya uğradı.
– Gazeteciler, işten atılmakla susturulmaya çalışıldı.
– Saatlerce süren gözaltılar yaşandı. Haklarında açılan davalardan, soruşturmalardan dolayı birçok gazeteci zamanının büyük bir çoğunluğunu adliyede geçirdi.
– Tutuklamalar 2015 yılında da hız kesmedi. Şu anda 30 gazeteci cezaevinde.
2015 sansür günlüğü
– 2015 yılında Türkiye’nin dört bir yanından sansür haberleri geldi. 200’ün üzerinde haber sitesine erişim engellenirken 312 Twitter mesajına erişim yasağı getirildi.
– Charlie Hebdo haberlerinin yanı sıra bazı Wikipedia ve Facebook sayfaları ile aralarında Twitter hesaplarının da bulunduğu 49 internet sayfasına URL temelli erişim engeli getirildi. Savcı Kiraz’ın öldürülmesiyle ilgili soruşturmada 166 habere URL bazlı erişim engeli getirildi. Haberleri sansürlenen siteler arasında The Independent, The Mirror, The Post, Cumhuriyet, Radikal, Milliyet, Birgün, Sözcü, HaberSol, Taraf, Anadolunun Sesi de var.
– 30 Mayıs’ta İstanbul 8. Sulh Ceza Hakimliği, Cumhuriyet Gazetesi’ne ait sitede çıkan MİT TIR’larına ilişkin habere erişim yasağı koydu. Gazete haberi sitesinden çıkarmak zorunda kaldı. 12 Haziran’da TİB, Adana’daki MİT TIR’larında yakalanan silahlarla ilgili Cumhuriyet Gazetesi’nde çıkan, ‘Jandarma var dedi’ başlıklı habere erişim yasağı getirdi. Devlet sırrını ifşa iddiasıyla açılan davada Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayın Müdürü Can Dündar ve Ankara Temsilcisi Erdem Gül tutuklandı.
Kanallar dijital platformdan çıkarıldı
Raporda, dijital platformlardan çıkarılan, aralarında bir çizgi film kanalının da bulunduğu kanallara da yer verilirken toplumsal olaylara getirilen yayın yasakları da sıralandı.
Akreditasyonun, cenaze törenlerinden basın toplantılarına kadar hemen hemen her yerde uygulandığı, 25 olayda 17 medya organının akreditasyon ayrımcılığına uğradığı kaydedildi.
Gazetecilere reva görülen: İşsizlik, gözaltı, dayak, ölüm
– Ocak–Aralık 2015 tarihleri arasında 70 gazeteci fiziksel saldırıya uğradı, 30 gazetecinin tehdit edildiği haberlere konu oldu, iki gazeteci öldürüldü.
– Basın kuruluşlarına yönelik saldırılar da önceki yıllarda olduğu gibi sürdü. 14 Ocak’ta Charlie Hebdo’nun özel sayısından seçilen karikatürleri yayınlayan Cumhuriyet’in dağıtımı engellendi.
– 2015 yılında gazeteciler yine işsiz kaldı. Basın sektöründeki işsizlik Türkiye’deki işsizlik ortalamasının üç katına çıktı. TUİK 7 bin gazetecinin işsiz olduğunu açıkladı. 2015 yılında 500’e yakın gazeteci işsiz kaldı.
– Ocak-Aralık 2015’te, aralarında sekizi uluslararası medyadan olmak üzere 100 gazeteci ve medya çalışanı gözaltına alındı. Gazeteciler yine mahkeme koridorlarındaydı. Cumhuriyet, Evrensel, BirGün, Yurt, Sözcü, Aydınlık, Taraf, Zaman, Hürriyet, Bugün gazetelerine ve yazarlarına dava üstüne dava yağdı. Gazetecilere özellikle ‘Cumhurbaşkanına hakaret’, ‘terör propagandası yapmak’, ‘gizliliği ihlal ve yargıyı etkilemeye teşebbüs’, ‘kin ve düşmanlığa tahrik’ ve ‘hakaret’ten davalar açıldı.
