Bireye gerektiği gibi kıymet verilmeyen Türkiye gibi toplumlarda süreçleri açıklamak için cemaat büyükleri, devlet aklı, dış güçler gibi amorf, sınırları, kapsamı, öncelikleri belirsiz, sorgulanamayan, doğrulanması imkânı bulunmayan yapılara başvurulması adetten.
Cemaatlerde ya da kapalı yapılarda irrasyonel kararları meşrulaştırmanın bir yolu “sizin bilmediğiniz şeyler var” demekten geçer. Her bilinmezi ya da açıkça sahiplenilemeyen, asgari bilgi ve akılla kabullenilemeyen gelişmeleri açıklarken “bilmediğiniz şeyler var”ın daha sofistike hali “devlet aklının bir planı var” diyerek işin içinden çıkmak.
Öyle bir kılıf ki içine hangi minareyi koysan sığar.
Bu yolu en son dillendiren Kemal Kılıçdaroğlu’na yakın isimlerden Bülent Kuşoğlu oldu.
Sıfır maliyetli, aktörleri sorumluluklarından arındıran, sonuna kadar edilgen, yaşananları neredeyse sosyal medyada çok meşhur olan “kader olarak” tarifi ile izah eden bir yaklaşım.