EMRE ZOR
@zor_emre01
‘Modern resmin babası’ diye anılan Fransız ressam Paul Cézanne’ın (1839-1906) taşra meyhanesinde kağıt oynayan köylü imgesini tersyüz ettiği beş parçalık yağlıboya serisinden.
Cézanne’ın ‘Kağıt Oynayanlar’ı gürültülü duygulardan, paradan ve içkiden uzak; zaman-dışı bir durgunlukla içlerine kapanmışlar. Yaşamın tekdüzeliğine, saatin tik-taklarına büyük bir ciddiyetle savaş açmış gibiler.
Duvarın solukluğuyla figürlerin belirgin renkli giysileri arasında bilinçli bir karşıtlık kurulmuş. Böylece figürler mekandan mesafelenerek resmin merkezine yerleştirilmiş.
Ayakta pipo içen figürün kırmızı atkısı ve duvara asılı dört pipo, son dokunuşlarla, resmi tamamlamış…
Batı resim tarihi tavernalarda içki içen, sigara tüttüren, kağıt oynayan sıradan insan imgesine sıkıca sarılıydı. 17’nci yüzyıldan itibaren Hollanda ve Fransa’da ‘memleketimden insan manzaraları’ sosuna batırılmış gündelik yaşam resimleri hayli yaygındı.
Tabii sıradan insana parmak sallayan, ahlakçılık oynayan bir tasvirle: Sarhoşluk, dalavere, keşmekeş, sefalet.
Cézanne -o kendine özgü kaba ve öfkeli suratını takınarak- bu imgeyi 1890’ların başında tersyüz etti. Önce tavernayı velveleden arındırıp sadeleştirdi, sonra ‘tavernacı’lara ciddiyet ve ağırbaşlılık kattı.
Bazı eleştirmenler ‘Kağıt Oynayanlar’ serisini ‘insan natürmortu’ diye tanımlamış. Kimiyse tablodaki insanların dikkatine ve ciddiyetine bakmış, ‘sanatçının sanatına bağlılığı’nı görmüş.
Öykücü, romancı ve ressam Ferit Edgü ise “Cézanne’ın resminde, insanlık dramının ya da komedisinin yeri yoktur” der. “Tüm duyguları, tutkuları, acıları resminin dışında bırakmış gibidir.”
Tablodaki beş figürün de yalnız oturuyormuş gibi görünmesi şaşırtıcı değil. Cézanne hazırlık aşamasında figürlerin ayrı ayrı yüzlerce eskizini çizip son kertede hepsini tek tabloda buluşturmuş.
Yani tablodaki figürlerin duygusunu hakiki bir sanatçı gibi ölçüp-biçmiş, sabırlı bir Tanrı gibi yaratmış.
2011’de ‘Kağıt Oynayanlar’ serisinden bir tablo, Katar Kraliyet Ailesine 250 milyon dolara satıldı. Daha önce hiçbir tabloya bu kadar para ödenmemişti.
