Türkiye, bir sera gazı olan, aynı zamanda ozon tabakasının delinmesine sebep olan HFC gazlarını kısıtlamayı hedefleyen ‘Kigali Değişikliği’ni onaylıyor.
Değişikliğin onayına dair teklif Meclis’e cumhurbaşkanlığı tarafından sunuldu ve 15 Mayıs 2019’da Dışişleri Komisyonu’na sevk edildi.
Eylül 1987’de kabul edilen Ozon Tabakasını İncelten Maddelere İlişkin Montreal Protokolü’nün emisyon azaltım hedeflerini güncelleyen ‘Kigali Değişikliği’, iklim değişikliğiyle mücadeledede anlam taşıyor.
Montreal Protokolü’ne, Türkiye de 1991 yılında taraf olmuştu.
196 ülkenin taraf olduğu protokolde ozon tabakasını incelten gazların iklim değişikliği üzerindeki rolü de göz önünde bulundurularak 2016 yılında ‘Kigali Değişikliği’ yapılmıştı. Bu değişiklik, protokole taraf 20 ülkeninonayıyla Ocak 2019’da yürürlüğe girmişti.
‘Kigali Değişikliği’ ne diyor?
‘Kigali Değişikliği’yle, tüm ülkelerin 2021 yılı emisyon miktarı üzerinden 2047 yılına kadar HFC gazlarının kullanımını en az yüzde 80 oranında azaltması hedefleniyor. Bu gazların tüketiminin azaltılması, doğrudan iklim değişikliği için önem taşıyor. Bu oranda bir azaltımla 0.4 °C’lik bir küresel sıcaklık artışı önlenebilir.
Montrol Protokolü ve ‘Kigali Değişikliği’yle, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için iki ayrı takvimde azaltım hedefliyor. Türkiye, Montreal Protokolü’ne göre A2, yani gelişmekte olan ülke statüsünde bulunuyor.
Teklif onaylanırsa ne olacak?
Eğer cumhurbaşkanlığı tarafından verilen bu teklif onaylanırsa Türkiye üretim ve tüketim kaynaklı HFC gaz salımlarındaki artışı 2024 yılında durdurmayı kabul etmiş olacak. Aynı zamanda, 2029 yılına kadar yüzde 10, 2035’e kadar yüzde 30, 2040’a kadar yüzde 50 ve 2045 yılında yüzde 80 azaltım yapması gerekiyor.
HFC gazı, küresel ısınmaye etkisi yüksek olan bir sera gazı olarak tanımlanıyor. Bu bağlamda, bir iklim değişikliği anlaşması olan ‘Kigali Değişikliği’, Paris Anlaşması’nın, küresel ısınmayı 1.5 °C’de sınırlandırma hedefi açısından önem taşıyor.
Türkiye Paris Anlaşması’nda EK-1 ülke statüsünden çıkmak istiyor
Türkiye, Türkiye Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında ise gelişmiş ülkelerle aynı listede (EK-1) yer alıyor. Bu çerçeve sözleşme kapsamında hazırlanan Paris Anlaşması’nı, EK-1 ülkesi olduğu ve bunun değişmesi gerektiği gerekçesiyle onaylamıyor.
İklim Haber’e göre Türkiye, gelişmiş ülke sınıflandırması neticesinde Yeşil İklim Fonu ve Temiz Kalkınma Mekanizması gibi desteklere mevcut durumda ulaşamıyor.
